Chủ đề tháng:

Bác Hồ kính yêu

BÚP SEN XANH
Sơn Tùng
Chịu trách nhiệm xuất bản:
Phạm Quang Vinh
Chịu trách nhiệm nội dung:
Vũ Thị Quỳnh Liên
Biên tập:
Nguyễn Thuý Loan
Nhà xuất bản Kim Đồng năm 2019
Khổ 12,5 x 20,5 cm
Thư viện xin trân trọng giới thiệu tới bạn đọc tiểu thuyết Búp sen xanh của Sơn
Tùng do nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành năm 2003 với số lượng 2000 bản. Sách dày 363
trang, khổ 12,5 x 20,5 cm. Trang bìa gam màu xanh đậm, nổi bật biểu tượng bông sen
cách điệu tượng trưng cho sự tinh tuý thanh cao đáng trân trọng nhất.
Ca ngợi Bác Hồ, ca dao Việt Nam có câu:
"Tháp Mười đẹp nhất bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ".
Trong số những tác phẩm viết về cuộc đời Hồ Chủ tịch, tiểu thuyết Búp sen xanh của
tác giả Sơn Tùng ra đời năm 1982 là một thành công lớn của nền văn học Việt Nam. Sơn
Tùng đã viết thành công bởi ông có tấm lòng thành kính đặc biệt đối với Bác và nguyện
vọng thiết tha được viết về Bác. Là thương binh nặng loại 6/8, Sơn Tùng đi lại rất khó
khăn, nhưng ông đã vượt qua mọi gian khổ, đi nhiều, tìm hiểu kỹ lưỡng để cho ra đời Búp
sen xanh.
Búp sen xanh đã dựng lại quãng đời niên thiếu của Bác Hồ một cách công phu, thể
hiện quá trình hình thành tính cách của bậc vĩ nhân mà tầm tư tưởng đã vượt ra ngoài biên
giới quốc gia, được cả thế giới ngưỡng mộ.
Sinh ra và được giáo dục trong một gia đình nho học nghèo yêu nước, luôn gần gũi
với nhân dân lao động, được truyền thống quê hương hun đúc, cậu bé Côn vốn thông
minh ham hiểu biết đã dần dần hình thành chí lớn đi tìm đường cứu nước, để rồi về sau
trở thành Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại của dân tộc ta. Nội dung câu chuyện được tác giả
kể thật hấp dẫn, lôi cuốn người đọc. Ta hãy đến Nghệ An những năm 1890: Tại làng
Chùa, huyện Nam Đàn đang diễn ra một sự kiện trọng đại của một gia đình… Trong làng
Chùa nhoè khói sương lam, cánh cổng trống làm bằng khung tre kết cành rào, hình chữ
nhật đã được sập xuống, cài chặt. Khu vườn nhà ông đồ Hoàng Xuân Đường trở nên một
cõi riêng biệt, kín bưng. Hương sen từ ngoài đồng bay theo gió pha lẫn mùi bồ kết cháy
từ nồi than trong buồng toả ra ngào ngạt. Bà Hoàng Thị Loan vừa sinh hạ người con thứ
ba. Khi ấy chưa ai biết rằng ngày này sẽ trở thành một mốc son lịch sử, không chỉ cho gia
đình thầy Nguyễn Sinh Sắc, mà cho cả đất nước Việt Nam. Đó là ngày chú bé Nguyễn

Sinh Côn – Hồ Chí Minh ra đời. "Tôi đặt tên cho cháu là Côn, tự là Tất Thành", ông ngoại
Côn giải thích. Tại sao ông ngoại lại đặt cho cậu bé cái tên như vậy? Cái tên ấy có ý nghĩa
gì? Trong Búp sen xanh đã giải thích thật lý thú.
Với tấm lòng kính yêu lãnh tụ vô hạn, Sơn Tùng trung thành với sự thật lịch sử và
đã thể hiện thành công tính cách nhân vật chính. Một số chi tiết và nhân vật phụ cũng
được thể hiện thành công, góp phần khắc hoạ rõ nét tính cách nhân vật trung tâm, thể hiện
rõ chủ đề tư tưởng. Đó là sự sáng tạo hợp lý và cần thiết. Nhân vật Nguyễn Sinh Sắc –
thân sinh của Bác Hồ, là một nhà trí thức yêu nước. Qua việc mô tả nhân vật này, tác giả
làm sống lại không khí một giai đoạn lịch sử giao thời giữa hai thế hệ đang tìm đường
cứu nước. Tác phẩm còn đề cập tới một loạt nhân vật lịch sử có thật như Phan Bội Châu,
Đặng Thái Thân, Vương Thúc Quý… Mỗi nhân vật mang một nét riêng, nhưng tất cả tạo
nên bức tranh toàn cảnh về một lớp người trí thức yêu nước cuối thế kỷ hai mươi.
Búp sen xanh cũng làm sống lại những nét sinh hoạt văn hoá truyền thống của dân
tộc. Đó là tính hiếu học, tình thày trò, tình làng nghĩa xóm, tình bạn… Những sinh hoạt
văn nghệ dân gian như hát phường vải, múa đèn, hát xẩm…
Bằng vốn tư liệu phong phú và chân thực, đi sâu khai thác nhiều chi tiết điển hình,
tác giả đem đến cho bạn đọc những trang tiểu thuyết hấp dẫn đến bùi ngùi cảm động.
Chuyện cậu Côn ngồi nghe bà ngoại kể về thân phận người cha mồ côi của mình được
ông ngoại nhận làm con nuôi và gả con gái cho là một trong những trang hay của tiểu
thuyết. Ông Nguyễn Sinh Sắc học giỏi, tuy đã ghi danh bảng vàng, vẫn canh cánh trong
lòng nỗi đau nước mất nhà tan. Đối với ông, cứu nước chỉ còn con đường "làm quan thanh
liêm" để bảo vệ dân. Nhưng ngay cả điều đó cũng không thực hiện được, ông quay về
dạy học và làm thuốc trị bệnh cứu người. Ông gửi gắm niềm tin vào con trai, hy vọng
Nguyễn Sinh Côn sẽ thay ông thực hiện lý tưởng tìm đường cứu nước. Ông rất chăm lo
giáo dục con, khích lệ con thực hiện hoài bão lớn lao: "Nước mất, con lo tìm đường cứu
nước, cha rất mừng. Con đi vì mục đích lớn. Con có thể thực hiện được cái điều mà cha
và lớp người như cha phải bó tay".
Dưới ngòi bút của Sơn Tùng, mỗi chương trong Búp sen xanh là một màn sân khấu
diễn ra trong đó những xung đột đầy kịch tính. Khoảng đời niên thiếu của Bác được tái
hiện sinh động bằng những chi tiết cuộc sống thường nhật với nỗi buồn, niềm vui, đắng
cay, hiếu thảo, ham học, tò mò… Hình ảnh bé Côn với nét tính cách tinh nghịch, hóm
hỉnh, thơ ngây hiển hiện trong đầu bạn đọc. Chuyện cậu Côn thường rủ bạn bè trêu chó
để chúng sủa om sòm đến tai quan Phó bảng, kết quả là bé Côn phải nhận một hình phạt
nghiêm khắc của cha. Ông nói từng tiếng như búa đóng đinh: "Từ ngày mai mỗi bữa con
ăn bớt một bát cơm, quảy sọt đi lặt phân bò, chiều về con viết hai chữ "nhân cách" vào
năm mươi trang giấy khổ rộng, mỗi trang tám hàng rồi nộp cho cha". Tuổi thơ của cậu
bé Côn vừa được tắm mình trong môi trường quê hương, vừa được sự giáo dục của người
cha nghiêm khắc và mực thước. Điều đó góp phần hình thành tính cách tốt đẹp của Côn
sau này.
Ngay từ nhỏ, Côn đã ham đọc sách. "Không gia đình", "Những người khốn khổ"…
là những sách cậu Côn cho là không thể thiếu. Cậu cũng yêu thơ và có tài làm thơ. Trong

một lần xem khánh thành dinh quan lớn, thấy bọn quan lại thi nhau vịnh hòn non bộ, Côn
mạnh dạn làm thơ làm Hoàng Cao Khải phải khâm phục:
Kìa ba ông lão bé con con
Biết có tình gì với nước non.
Trương mắt làm chi ngồi mãi đó
Hỏi xem non nước mất hay còn.
Nghe lỏm cha đàm đạo việc cứu nước với cụ Phan Bội Châu, cậu bé Côn đã thấm
nỗi nhục mất nước. Cậu đã nghĩ mưu phương, tìm kế cứu nước là vô cùng trọng đại, là
việc của những người tai mắt, của các đấng trượng phu. Song cậu lại trộm nghĩ: "Ái quốc
bất phân nhân vị bản, anh hùng vô luận thiếu niên do". Tức là lòng yêu nước không phân
biệt xuất thân, đã có chí anh hùng thì cũng không tính đến tuổi nhỏ làm gì. Chính tư tưởng
đạo đức của cậu đã gây được thiện cảm của mọi người. Làm gì, ở đâu cậu cũng gây được
cảm tình sâu sắc của mọi người. Đó là cơ sở để sau này khi là thầy giáo Thành thì hình
ảnh thầy không phai mờ trong tâm trí học trò, khi làm phu khuân vác sống cùng những
người thợ xóm Chiếu Sài Gòn làm họ không thể quên anh. Hình ảnh chia tay của anh Ba
với những người công nhân bến cảng Nhà Rồng như còn ngưng đọng trong trái tim người
đọc với tình thương bao la rộng lớn.
Qua ngòi bút Sơn Tùng, Bác Hồ thời niên thiếu hiện lên với nét thông minh hơn
người, bản lĩnh độc đáo nhưng không phải là thần đồng bẩm sinh, mà là quá trình tự rèn
luyện, học tập, tu dưỡng, tiếp thu tinh hoa dân tộc.
Bạn đọc khó mà quên được mốc lịch sử ngày Bác ra đi tìm đường cứu nước, ngày
5 tháng 6 năm 1911. "Anh nghe tiếng còi tàu nhọn hoắt khoan vào không gian nhức
nhối… Anh bước sải chân vội vã xuống tàu. Gương mặt người con gái Sài Gòn chập chờn
trước mắt anh như một búp sen quê hương. Và cả khuôn mặt Việt Nam choán lấy trái tim
anh".
"Búp sen xanh" góp phần tích cực vào sự nghiệp giáo dục, động viên thế hệ trẻ Việt
Nam nâng cao tinh thần trách nhiệm với vận mệnh Tổ quốc, rèn luyện bản thân thành
người có phẩm cách lớn.
Ngay từ khi ra đời tác phẩm đã được không chỉ thiêu nhi, mà cả người lớn mến mộ.
Điều đó là dẽ hiểu, bởi nhân dân ta luôn thiết tha tìm hiểu học tập Hồ Chí Minh, bởi sự
thành công về nội dung và nghệ thuật trong Búp sen xanh của Sơn Tùng. Búp sen xanh đã
được tặng giải thưởng đặc biệt trong cuộc vận động sáng tác "Bốn mươi năm Đội Thiếu
niên Tiền phong Hồ Chí Minh" là xứng đáng.
Nhiều năm trở lại đây cuốn tiểu thuyết nổi tiếng này được đưa vào tủ sách vàng của
nhiều nhà xuất bản, được in đi in lại nhiều lần, được dịch sang tiếng anh và được in song
ngữ. Lang thang qua những vỉ hè những nhà sách lớn hay những quầy sách nhỏ đâu đâu
ta cũng thấy cuốn sách này như một điều để nhìn thấy Bác.
"Búp sen xanh" có lẽ là món quà thiêng liêng nhất mà nhà văn Sơn Tùng nói riêng
và nhân dân cả nước nói chung kính dâng lên Bác Hồ. Trải qua bao nhiêu năm tháng mà
cuốn sách vẫn giữ vững được những nét đẹp, giá trị đích thực của nó bởi trong đó có chứa
đựng một tâm hồn cao cả vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam ta.
Và cuối cùng tôi mong muốn rằng các bạn đừng quên đọc cuốn sách bổ ích này nhé!